ਹਰਮਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਕਿੱਟੀ ਪੰਜਾਬੀ ਹੇਡਲਾਈਨ )ਡਾ: ਗੁਰਭੇਜ ਸਿੰਘ। ਐਮਡੀ, ਡੀਐਮ ਕਾਰਡੀਓਲੋਜੀ ਸੀਐਮਸੀ ਕਾਰਡੀਓਲੋਜੀ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਮੁਖੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ (ਸਾਡੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਵਾਲਵ ਹੁੰਦੇ ਹਨ,/ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਮਹਾਧਮਣੀ ਵਾਲਵ (ਏਓਰਟਿਕ ਵਾਲਵ) ਦਿਲ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਸਭ ਤੋਂ ਗੰਭੀਰ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਦਿਲ ਦਾ ਮਹਾਧਮਨੀ ਵਾਲ ਸੰਕਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਥਿਤੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਖੁੱਲ੍ਹਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਦਿਲ ਤੋਂ ਮੁੱਖ ਧਮਨੀ (ਮਹਾਧਮਨੀ) ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਸਥਿਰ ਹਿਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਖੂਨ ਦਾ ਵਹਾਅ ਘੱਟ ਜਾਂ ਅਵਰੁਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਮਹਾਧਮਨੀ ਵਾਲ ਸਟੇਨੋਸਿਸ ਜਾਂ ਮਹਾਧਮਨੀ ਸਟੈਨੋਸਿਸ (ਐਓਰਟਿਕ ਸਟੈਨੋਸਿਸ) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹੁਣ ਤੱਕ ਓਪਨ ਹਾਰਟ ਸਰਜਰੀ (ਓਪਨ ਹਾਰਟ ਸਰਜਰੀ) ਕੇ ਜਰਿਏ ਸੀ। ਇਹ ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਮੈਂ ਛਾਤੀ ‘ਤੇ ਚਿਰਾ ਲਗਾਕਰ ਹਾਰਟ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਖਰਾਬ ਵਾਲ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਵੌਲਵ ਲਗਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਹ ਕਾਫੀ ਦਿਨ ਹਸਪਤਾਲ ਮੈਂ ਭਰੀ ਰਹਿਨਾ ਸੀ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਤੋਂ ਰਿਕਵਰੀ ਮੈਂ 30 ਤੋਂ 45 ਦਿਨ ਲਗਦੇ ਹਾਂ। ਇਸ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਏਰੋਟਿਕ ਵਾਲ ਦੀ ਸਿਕੁੜਨ ਵਧਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪਾਈ ਜਾਤੀ ਹੈ। ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ (ਮਾਮਲੇ) ਵਿੱਚ, ਇਹ ਜਨਮ ਦੇ ਸਮੇਂ ਜਾਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਊੰਕੀ ਇਹ ਔਪਰੇਸ਼ਨ ਵਧੇਰੇਤਰ ਓਲਡ ਏਜ (ਬੁਢਾਪਾ) ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਕਿਡਨੀ, ਫੇਫੜੇ (ਫੇਫੜੇ) ਆਦਿ ਦੀ
ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਹੋਰਤਰ ਲੋਕੋ ਵਿੱਚ ਪਾਈਆਂ ਜਾਤੀਆਂ ਹਨ। ਅਤੇ ਇਸ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਬਹੁਤ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਓਪਨ ਹਾਰਟ ਸਰਜਰੀ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਵਧੇਰੇ ਹੁੰਦਾ ਸੀ।
ਇਸ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਕ੍ਰਾਮਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਪੁਰਾਣੀ, ਨੁਕਸਾਨ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਹਟਾਏ ਬਿਨਾਂ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਵਾਲ ਡਾਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਵੇਂ ਵਾਲ ਨੂੰ ਰੋਗ ਰੋਗ ਦੇ ਮਰੀਜ਼ ਅੰਦਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਰਜਰੀ ਨੂੰ ਟ੍ਰਾਂਸਕੈਥੇਟਰ ਏਓਰਟਿਕ ਵਾਲ ਰਿਪਲੇਸਮੈਂਟ (TAVR) ਜਾਂ ਟ੍ਰਾਂਸਕੈਥੇਟਰ ਏਓਰਟਿਕ ਵਾਲ ਇਮਪਲਾਂਟੇਸ਼ਨ (TAVI) ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਤਾਵੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ( TAVI ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ) ਕੀ ਹੈ।
ਹੁਣੇ ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸਰਜਰੀ ਦੇ ਇੱਕ ਪਤਲੇ ਤੋਂ ਤਾਰੀ ਕੇ (ਟ੍ਰਾਂਸਕੈਥੀਟਰ ਐਓਰਟਿਕ ਵਾਲਵ ਇਮਪਲਾਂਟੇਸ਼ਨ) ਨੂੰ ਹਾਰਟ ਦੇ ਵੌਲਵ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੇਂਟ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਸਿਸਟਮ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ (ਟ੍ਰਾਂਸਕੇਥੀਟਰ ਐਓਰਟਿਕ ਵਾਲਵ ਇਮਪਲਾਂਟੇਸ਼ਨ) ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਜੇ
TAVI ( ਟ੍ਰਾਂਸਕੈਥੀਟਰ ਏਓਰਟਿਕ ਵਾਲਵ ਇਮਪਲਾਂਟੇਸ਼ਨ ) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਪਿਛਲੇ 15 ਸਾਲ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਪਰ ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਈ ਤਾਵੀ (TAVI) ਤਕਨੀਕਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਇਸ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਆ ਤੋਂ ਕੁਝ ਔਪਰੇਸ਼ਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਜਿਨਕੇ ਕਾਫੀ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਨਤੀਜੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ ਹਨ।
ਵਾਲ-ਇਨ-ਵਾਲ – ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ?
ਧਮਣੀ ਵਿੱਚ ਸਥਾਈ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਕੁਝ ਹਦ ਤੱਕ ਸਮਾਨ, TAVR ਵਿਧੀ ਇੱਕ ਕੈਥੇਟਰ ਕੇਟਰ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਤੋਂ ਵਾਲ ਸਥਾਨ ਤੱਕ ਇੱਕ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸੰਕੁਚਿਤ ਹੋਣ ਦੇ ਯੋਗ ਪ੍ਰਤੀਬੰਧਨ ਪਹੁੰਚਾਤੀ ਹੈ।
ਇੱਕ ਵਾਰ ਜਦੋਂ ਨਵਾਂ ਵਾਲ ਫੈਲਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਪੁਰਾਣਾ ਵਾਲ ਲੀਫਲੇਟ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਧਕੇਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਥਾਪਨ ਵਾਲ ਵਿੱਚ ਖੂਨ ਵਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਉਪਲਬਧ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰ ਐਓਰਟਿਕ ਸਟੇਨੋਸਿਸ ਦੇ ਲੱਛਣ ਹਨ ਜੋ ਮਿਆਰੀ ਸਰਜਰੀ ਨਹੀਂ ਕਰਵਾ ਸਕਦੇ। ਵਾਲਵ ਰਿਪਲੇਸਮੈਂਟ ਸਰਜਰੀ ਲਈ ਘੱਟ, ਦਰਮਿਆਨੀ ਜਾਂ ਉੱਚ ਜੋਖਮ ‘ਤੇ ਹਨ?
TAVR ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਕੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ?
ਡਾ. ਗੁਰਬਾਜ ਸਿੰਘ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਵਾਲਵ ਰਿਪਲੇਸਮੈਂਟ ਲਈ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ “ਸਟਰਨੋਟੋਮੀ” ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਓਪਨ-ਹਾਰਟ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਲਈ ਛਾਤੀ ਨੂੰ ਸਰਜਰੀ ਨਾਲ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। TAVR ਜਾਂ TAVI ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਬਹੁਤ ਛੋਟੇ ਚੀਰਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਛਾਤੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਟਿਸ਼ੂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਹੱਡੀਆਂ ਆਪਣੀ ਜਗ੍ਹਾ ‘ਤੇ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਸਦੇ ਐਓਰਟਿਕ ਵਾਲਵ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਕਰਨ ਲਈ। TAVR ਜੋਖਮਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਇਹ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਲਾਭਦਾਇਕ ਇਲਾਜ ਵਿਕਲਪ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਾਲਵ ਰਿਪਲੇਸਮੈਂਟ ਲਈ ਵਿਚਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। TAVR ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨਾਲ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਤਜਰਬਾ ਰਿਕਵਰੀ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਕੋਰੋਨਰੀ ਐਂਜੀਓਗ੍ਰਾਮ ਵਰਗਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। TAVR ਸਰਜੀਕਲ ਵਾਲਵ ਰਿਪਲੇਸਮੈਂਟ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੈ।
ਤੁਹਾਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਉਣਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।
TAVR ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੋ ਤਰੀਕਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕਾਰਡੀਓਲੋਜਿਸਟ ਜਾਂ ਸਰਜਨ ਨੂੰ ਇਹ ਚੁਣਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਕਿ ਵਾਲਵ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਤਰੀਕਾ ਕਿਹੜਾ ਹੈ:
ਟ੍ਰਾਂਸਫੇਮੋਰਲ ਪਹੁੰਚ: ਫੀਮੋਰਲ ਆਰਟਰੀ (ਕੰਮ ਦੀ ਵੱਡੀ ਧਮਣੀ) ਰਾਹੀਂ ਪਹੁੰਚ, ਜਿਸ ਲਈ ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਸਰਜੀਕਲ ਚੀਰਾ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਟ੍ਰਾਂਸਪੈਪੀਕਲ ਪਹੁੰਚ: ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਚੀਰਾ ਲਗਾ ਕੇ ਅਤੇ ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਧਮਣੀ ਦੇ ਸਿਰੇ ਜਾਂ ਖੱਬੇ ਵੈਂਟ੍ਰਿਕਲ (ਐਪੈਕਸ) ਰਾਹੀਂ ਵਾਲਵ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕਰਕੇ ਇੱਕ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਹਮਲਾਵਰ ਸਰਜੀਕਲ ਪਹੁੰਚ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ। https://www.youtube.com/watch?v=Fe7OJyIkihw
